کردهای خراسان
 خلاصه‌ تاریخ کردهای خراسان. >>>

ادب و هنر
  در این قسمت از سایت، شعر و آثار ادبی کردی تقدیم است. >>>

زبان کردی

 "زبان کردی>>>
 دستور زبان و ادبیات کوردی‌(کورمانجی)(1)
 دستور زبان و ادبیات کوردی(کورمانجی) - (2)
 دستور زبان و ادبیات کوردی(کورمانجی) - (3)
 دستور زبان و ادبیات کوردی(کورمانجی) - (4)

مقاله ها
در این قسمت از سایت، مقاله‌ها تقدیم است. >>>

ملیتهای ایران فدرال


وتاره‌کان: منطقه لرستان بزرگ و بختیاری در ایران
در مورخه : Saturday, March 29 @ 17:39:26 UTC
فرامرز بختیار (حزب اتحاد بختیاری و لرستان)

لک‌ها و سرلک‌ها نیز در این منطقه ساکن هستند که گویش آنان زبان کوردی می‌باشد که بسیار نزدیک به لوری است و بیشتر در قسمت شمالی استان مستقر هستند.


در طول تاریخ، مهاجرتهای انسانی و جابجایی انسانها بدلیل دستیابی به شرایط بهتر برای زندگی بوده است. در دوران باستان، این شرایط عبارت بود از دستیابی به آب فراوان‌تر و چراگاههای سرسبز‌تر. امروزه اگر بر روی نقشهء ایران نظری بیفکنیم و تقسیمات جغرافیایی را با نقشه تمدنهای کهن مورد مطالعه تطبیقی قرار دهیم، متوجه می‌شویم که تمدنهای ایلام و کاسی‌ها در نقاطی از زاگرس بوده است که امروزه لرستان نامیده می‌شود.

به قدرت رسیدن ایلامیان و پادشاهی آنان در شمال دشت خوزستان و جنوب لرستان مهمترین رویداد سیاسی ایران در هزارهء سوم پیش از میلاد است. تا پیش از ورود مادها و پارسها، حدود یکهزار سال تاریخ سرزمین ایران منحصر به حکومت ایلامیان است و بیشترین تأثیر را بر فرهنگ اقوام ساکن در ایران گذاشته است، حتی بعد از به قدرت رسیدن هخامنشیان، پارسها دولت و فرهنگ خود را بر آنچه از ایلامیان یاد گرفته بودند بنا نهادند، و لوحه‌های کشف شده در تخت جمشید که در دانشگاه شیکاگو نگاهداری می‌شوند همه به زبان ایلامی هستند. ایلامیان حتی پس از شکست سیاسی، مقاومت فرهنگی خود را ادامه دادند.

صنایع فلزی و کشف آلیاژ مفرغ و ریخته‌گری و صنعت آبیاری و استفاده از چرخ کوزه‌‌ گری متعلق به این دوره است. از نظر سیاسی همواره یک نوع  دموکراسی طایفه‌ای و نوعی فدرالیسم سنتی حاکم بوده است که علت دیرپائی هزارسالهء این تمدن بوده است. در سال 640 قبل از میلاد، آشور به ایلام حمله کرد و آنجا را تصرف کرد و شوش پایتخت ایلام تسخیر گردید و پادشاهی ایلام پایان یافت.

برحسب تقسیمات جغرافیائی امروز، ایلام باستان سرزمین‌های بختیاری، فارس، خوزستان، لرستان، کهکیلویه و بویراحمدی و تا بخش‌های شمالی استان بوشهر را شامل میشده است. سرزمین لور- زبان را در تقسیمات کشوری که توسط سررشته‌داری ارتش در سال 1936، پس از سرکوب نظامی انجام گرفت، در میان استانهای مختلف تفکیک و تجزیه نمودند تا باعث تضعیف آن گردند، و در انسجام فرهنگی و پیوستگی تاریخی آن گسستگی ایجاد شود.

طوایف مختلف لرزبان در نقاط مختلف سرزمین لرستان، تابع استانهای مختلف گردیده‌اند و برای حل و فصل امور اداری و دعاوی حقوقی باید به شهرهای مختلف رجوع کنند. در منطقه‌ای در بختیاری روستاهائی که به فاصلهء 3-2 کیلومتری از هم قرار دارند بعضی تابع استان اصفهان هستند و بعضی تابع استان لرستان و این امر باعث سردرگمی و تشتت و سر نتیجه باعث عقب ماندگی و عدم توسعه استانهای عشایری گردیده است.

  














Figure 1:
Map showing the area of the Elamite Empire  (in red) and the neighboring areas, 4200 BC


امروزه  لور- زبانان در یازده (11) استان کشور پراکنده گردیده‌اند که به اختصار به آنان می‌پردازیم:
 
1- استان بوشهر: اگر از جنوب به سمت شمال در نقشه کشور ایران حرکت کنیم، استان بوشهر را در حاشیهء خلیج فارس می‌بینیم که در قسمتهای شمالی آن در مناطق تنگستان و دشتستان و لیراوی، به زبان لری صحبت می‌شود.

2- استان فارس: استان بعدی استان فارس است که یکی از طوایف بزرگ قوم لور بنام " ممسنی " در شمال غربی آن جای داده شده است و مناطق لارستان و لامرد را در برمی‌گیرد که همجوار با منطقهء قشقائیها می‌باشد.
 

3- سومین استان، استان کهکیلویه و بویراحمدی می‌باشد که تمامأ لرزبان هستند و مرکز آن یاسوج می‌باشد و شهر مهم آن گچساران است و ایل بهمئی هم در این منطقه است.

4- چهارمین استان، استان چهارمحال بختیاری می‌باشد که قسمتی از آن ضمیمهء استان اصفهان گردیده است، منطقهء فریدن (Fereydan) که بنام فرمانداری فریدن می‌باشد، و مرکز آن شهرداران می‌باشد و قسمت بزرگی از بختیاری در این منطقه قرار گرفته است. گرجی‌ها هم که در زمان صفویه از گرجستان به این منطقه کوچانده شده‌اند در فریدونشهر و روستاهای اطراف ساکن می‌باشند که گویشی شبیه به ترکی دارند.

5- پنجمین استان، خوزستان است که بختیاریها به آن " عروستان " یا همان عربستان ایران می‌گویند. قسمت کوهستانی شمال این استان، منطقهء قشلاق ایل بختیاری بوده است و شهرهای دهدز، لالی، باغملک، معبد سلیمان (که به اشتباه مسجد سلیمان گفته می‌شود) در این منطقه لرزبان هستند، و شهرهای رامهرمز، شوشتر، بهبهان و دزفول دارای درصدی لرزبان می‌باشند.

در قسمتهای مرکزی و جنوبی این استان، هموطنان عرب زبان ساکن هستند که زبان عربی در آنجا رایج است. زردکوه با 4200 متر ارتفاع در منطقه بختیاری وجود دارد که سرچشمهء دو رود زاینده رود و کارون می‌باشد که از طریق سد کوهرنگ و تونل آن به طرف اصفهان و اهواز جاری می‌شوند.

6- ششمین استان، اصفهان است که در قسمت جنوب غربی آن منطقهء پشتکوه و پیشکوه  موگوئی که لرزبان می‌باشند، تابع این استان هستند.

7- هفتمین استان، استان لرستان است که موطن اصلی قوم لر می‌باشد و شهر خرم‌آباد مرکز آن است و شهرهای کوهدشت، بروجرد، ازنا، الیگودرز و دورود و روستاهای تابع تمامأ لرزبان هستند. لک‌ها و سرلک‌ها نیز در این منطقه ساکن هستند که گویش آنان زبان کوردی می‌باشد که بسیار نزدیک به لوری است و بیشتر در قسمت شمالی استان مستقر هستند.

8- هشتمین استان، همدان است که در قسمتهای جنوبی این استان که همجوار لرستان شمالی می‌باشد زبان لری رایج می‌باشد. ملایر شهر بزرگ این استان است و در بخشهای  زند و جوکار زبان لوری رایج است.

9- نهمین استان، کرمانشاه می‌باشد که در جنوبی‌ترین قسمت این منطقه تعدادی با لهجه‌ای نزدیک به زبان لری صحبت می‌کنند.

10- دهمین استان، ایلام است که دارای مرز مشترک با عراق می‌باشد و شهرهای دهلران و شیروان در جوار استان لرزبان می‌باشند و بازمانده از تمدن کهن ایلامیان است. قسمت شمالی استان ایلام هموطنان کورد زبان هستند.

11- بالاخره یازدهمین استان، استان مرکزی است که مرکز آن اراک است و در جنوب این استان که مرز مشترک با لرستان دارد، زبان لری رایج می‌باشد. عده‌ای از لرها هم به طرف نواحی مرکزی و قم کوچانده شده‌اند که در روستاهای آن مناطق به زراعت مشغول هستند.


 




















Figure 2: Greater Loristan
(shadowed area), Iran;  1- Boshehr Province, 2- Fars  Province, 3- Kohkiloye & Boyrahmadi Province, 4- Chaharmahal Bakhtiyari Province, 5- Khuzistan Province, 6- Esfahan Province, 7- Loristan Province, 8- Hamadan Province, 9- Kermanshan Province, 10- Illam Province, 11- Markazi Province, 2008 AD


با توجه به اینکه اهمیت زبان در شکوفائی و رشد شخصیت انسان امروزه در سراسر جهان مورد تأکید قرار گرفته است و سازمانهای بین‌المللی سال 2008 را سال زبانها نامگذاری کرده است و روز 21 فوریه روز جهانی زبان مادری نامیده شده است، سیاست دولت مرکزی در ایران همواره در جهت مخالف این حرکت، بوده و سعی کرده است از رشد وتعالی فرزندان ما که غیر فارس زبان هستند جلوگیری کند.

آن قشری از اپوزیسیون که حقوق بشر را شعارگونه مرتبأ تکرار می‌کنند، باید بدانند که تضاد عمل و شعار آنها نمایان شده است و بیش از این در مقابل واقعیتهای ملموس سماجت نکنند، و آنهائی که شعار " گلوبالیزاسیون " را مرتبأ شعارگونه تکرار می‌کنند باید در عمل همسو با این حرکت جهانی قرار بگیرند، ما از اپوزیسیون واقعی و دموکرات انتظار داریم ما را در امر تقویت و مراقبت از زبان مادری یاری نمایند تا برای حفاظت ازهویت فرزندان مان مورد استفاده قرار بگیرد و فرزندان ما بخاطر و به جرم داشتن " لهجه " مورد تحقیر قرار نگیرند، که این مهم خود آن احساس تعلق عمیق به ایران را در آنان تقویت نموده، که باعث آبادانی، سازندگی  و پیشرفت ایران در منطقه و درعرصه جهانی است
.  


 


















Figure 3:  Map of minorities in Iran; 1- Persian (Fars or Pars), 2- Kurds, 3- Azeri Turks, 4- Lur  & Bakhtiyari, 5- Arab, 6- Mazendarani (Tabaris), 7- Gilaks, 8- Baloch, 9- Turkmen, 10- Talyshi, 11-
Ghashghayi (Qashqayi





فرامرز بختیار (حزب اتحاد بختیاری و لرستان)
فوریه  2008  آلمان


 
انتخاب ها
 گرفتن پرينت از اين مطلب گرفتن پرينت از اين مطلب
 ارسال به دوستان ارسال به دوستان


موضوعات مرتبط

مقالات

كليه حقوق اين سايت متعلق به انجمن فرهنگی و مدنی کردهای خراسان است
هرگونه انتشار يا توزيع مجدد مطالب متعلق به اين سايت، با ذکر نام انجمن فرهنگي و مدنی کردهای خراسان آزاد است
info@cskk.org, Tel: +44 (0) 78 677 649 72, Fax: +44(0) 207 691 93 28