CSKK - دستور زبان و ادبیات کوردی (کرمانجی) - (1)


دستور زبان و ادبیات کوردی (کرمانجی) - (1)



ما از مسئولین حاکم بر ایران می‌خواهیم که اجازه دهند زبان کوردی نیز همچون زبان انگلیسی و یا عربی در کنار زبان فارسی در مدارس ایران ( در مناطق کورد نشین ) تدریس و تحصیل شود.

شايد بسياری از خوانندگان عزيز بالاخص فارسی زبان گرامی ندانند و یا آگاهی نداشته باشند که ملت کرد نيز برای خود دارای ادبياتی است که از نظر قدمت و وسعت دامنه یکی ازغنی‌ترین و کهن‌ترین زبانهاست. اگرچه زبان و ادبیات کوردی از نظر نوشتاری هنوز نوپا و قوام نایافته است، به هر حال زبان کوردی حال ملتی آواره و ستمديده است.

 با توجه به وضع اجتماعی خاصی که اين ملت دارد، بواسطه پراکندگی و با نداشتن هيچ گونه آزادی سياسی و فرهنگی، که تنها زمينه مساعد برای رشد و پرورش ادب و فرهنگ و هنر هر ملتی محسوب می شود، می توان گفت که زبان و ادبیات کوردی در حد خود بالنده و زيبا است و از هر جهت در خور توجه و امعان نظر است.

ما از مسئولین حاکم بر ایران می‌خواهیم که زبان کوردی نیز همچون زبان انگلیسی و یا عربی در کنار زبان فارسی در مدارس ایران ( در مناطق کورد نشین ) تدریس شود. آن دسته از رهبران ایران که صحبت از اتحاد ملی می‌کنند به آنان می‌گوییم که؛  اتحاد ملی و انسجام ملیتهای داخل ایران زمانی به مفهوم واقعی برقرار می‌شود که به فرهنگ و زبان همهء آنها بطور مساوی احترام گذاشته شود، و برقراری آموزش زبان کوردی در مدارس شمال خراسان خود گامی است در این راستا. 
 
انجمن فرهنگی و مدنی کردهای خراسان برای جلوگیری از استحاله، آسیمیلاسیون و هضم زبان کوردی که یا عمدأ و یا سهوأ توسط تعدادی تنگ‌نظر و ضد حقوق انسانی در پیش است، سلسله دروسی را در ارتباط  با دستور زبان و ادبیات کوردی از طریق این سایت در اختیار دانش‌آموزان، دانشجویان، و خوانندگان گرامی قرار می‌دهد.
  
در ابتدا الفبای زبان کوردی را در این قسمت ارائه می‌دهیم، و درقسمتهای آتیه دستور زبان و ادبیات کوردی به تفسیر مورد بحث قرار خواهد گرفت. امیدواریم که در خصوص حفظ زبان، ادبیات و فرهنگ کوردی قدم مثبتی باشد. از کلیه کارشناسان و متخصصین امر در صورت تمایل دعوت به همکاری می‌شود. 


الفبای کوردی، با حروف لاتینی  -  Alfabê ya kurdî 


الفبای کوردی دارای 31 حرف است. حروف صدادار 8 تا و حروف صامت 23 تا می‌باشند.
 

a
bcçdeêfghiîjkLm
  آ ب ج چ د  اَ ئێـ  ف گ ح  اِ یی ژ ک ل م


nopqrsş
t
u
û
v
w
x
y
z
 ن ئۆ پ ق ر س ش ت و وو ڤ ـو خ ى ز




حروف صدادار در الفبای کوردی از قرار ذیل می‌باشند: 

  a ، e ، ê ، i ، î ، o ، u ، û


در اینجا کلماتی را بعنوان نمونه در ارتباط  با هر یک از حروف الفبا ذکر کرده‌ایم، تا یاد‌گیری حروف الفبای کردی، چه از نظر نوشتاری و هم از نظر فنوتیک (صدای حروف) کاملأ واضح و شفاف گردد.

 
Av - Agir - Çiya – Mîvan  
                                             
( آب - آتش - کوه - مهمان )
 

Beran - Bizin – Bav - Bihar

(قوچ - بز - پدر -  بهار)
 

Cacim - Fincan – Canîk

(جاجم - فنجان - کره ‌اسب)


 çar - Çûçik – kemançe

(چهار - گنجشک - کمانچه)
 

Dar - Dîk – Radiyo

(درخت - خروس - رادیو)
 

Ker - Şeş – Ewr

(الاغ - شش - ابر)
 

Êvar - Pênc – Rê

(غروب - پنج - رهرو)
 

Filçe - Heft – Tilifûn

(فلچه - هفت - تلفن)
 

Goşt - Gêrmî – Golik

(گوشت - آش - گوساله)
 

Honer - Hirmî - Hîv - Havîn

(هنر - گلابی - ماه - تابستان)
 

Birîn -  Gizêr - jin

(زخم - هویچ - زن)
 

Taksî - Dîk - Dîwar

(تاکسی - خروس - دیوار)

jin - jûjî - Qijik - Roj

(زن - جوجه تیغی - کلاغ سیاه و سفید - آفتاب)
 

Ker - Kûsî – Kewçî

(خر - لاک پشت - قاشق)
 

L -Lîmû -Leklek

(فیل - لیمو - لک لک)
 

Mişk - Masî - Mêş - Mûzîk

(موش - ماهی - مگس - موسیقی)
 

Nan - Mange - Nînik

(نان - ماده گاو - ناخن)
 

Ordek - Otobûs - Gog

(اردک - اتوبوس - توپ)
 

Pîvaz - Pişik – Penîr - Payîz

(پیاز - گربه - پنیر - پاییز)
 

Qaz - beq qirik

(غاز - قورباغه - کلاغ)
 

Rovî - Mar  - Çar

(روباه - مار - چهار)
 

Saet - Sêv – Sîr

(ساعت - سیب - سیر)
 

Şêr -Şîr - Şûşe – Şeker

(شیر - شیرخوردن - بطری - شکر)
 

Texte - dest - Tût

(تخته - دست - توت)
 

Kêrgu - Guçik – Gul

(خرگوش - گنجشک - گل)
 

Dûr - Bilûr - Kûçî – Bûk

(دور - نی - سگ - عروس)
 

Çav - kevir – Deve

(چشم - سنگ - شتر)
 

Weris - Ewr – Dew

(ریسمان - ابر - بشقاب)
 

Xak - berx - Xiyar

(خاک - بره - خیار)
 

Radiyo- Meymûn - yêk

(رادیو - میمون - یک)
 

  Pez - Derzî -Xinzîr - Moz - Zivistan 

(گوسفند - سوزن - خوک - موز- زمستان)



در اینجا برای مفهوم شدن بکارگیری کلمات کوردی در جمله نویسی، چند جمله زیر بعنوان نمونه عرضه گردیده است:


çiya pir sarin

کوهها خیلی سرد هستند.


Daniyal şagirdek zîrek e

دانیال یک دانش‌آموز زیرکی است.


Rengê qelema min qehweyî ye 

رنگ قلم من قهوه‌ای است.



تهیه کننده: دکتر افراسیاب شکفته



آدرس این مطلب :
http://phpnuke.org/modules.php?name=News&file=article&sid=82